11 yıl sonra gelen özgürlük: İlk ağaca sarıldım

img

İSTANBUL - 11 yıl sonra tahliye edilen Kürt yazar Fırat Can, cezaevinde yazdıkça özgürleştiğini ve tahliyeden sonra ilk olarak özlemini duyduğu ağaçlara sarıldığını söyledi. 

Denizli T Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutulan Kürt yazar Fırat Can, 13 Kasım'da tahliye edildi. 2010 yılında "örgüt üyesi olmak" iddiasıyla tutuklanan Can, 11 yılı aşkın süre boyunca Hatay, Adana, Ankara, Antalya ve Denizli'de bulunan cezaevlerinde kaldı. Can, tutukluğu sürecinde çok sayıda hak ihlaline maruz kaldı ve en son 6 ay boyunca infazı yakıldığı için tahliyesi geçiktirildi. Can, tutukluluk sürecini fırsata çevirerek cezaevinde “Umuda Bir Ülke” ve “Hep Mavi Kal” adlı kitapları kaleme aldı. Can, 11 yıllık tutukluk sürecini Mezopotamya Ajansı'na (MA) anlattı. 
 
KIRIK KOLLA HÜCREYE ATILDI
 
Denizli'deki cezaevinde 6 yılı aşkın bir süre kaldığını aktaran Can, buraya sevk edildiği sırada çıplak arama dayatmasına maruz kaldığını ve buna karşı çıktığı için sol elinin kırıldığını söyledi. Can, "Beni o şekilde hücreye attılar. Yaklaşık 15 gün hücrede kaldım. Daha sonra siyasilerin olduğu koğuşa geçtim” dedi. Denizli’deki gardiyanların kendilerine sert bir tutum sergilediklerini ifade eden Can, "İnsan gözüyle bakmıyorlardı. Hakaretlere maruz kalıyorduk. Bir gün koğuşta sayım yapacakları sırada ayakta sayım dayatması yaptılar. Karşı çıktık. Sayım sırasında gardiyanlar bizi sayarken '14 büyükbaş' dedi. Tartışma çıktı. Pandemi sürecinde bu ihlaller arttı" dedi. 
 
İHLALLER
 
İhlallerin artmasıyla birlikte sosyal aktivitilerinin de engellenmeye başladığını kaydeden Can, "Spor, atölye, beraber oturma gibi aktivitelerimizi yapamıyorduk. Avukatlarımızla görüştürülmüyorduk. Sadece ailemizle iletişim kurabiliyorduk. Uygulamalar tamamen keyfiydi. Mektuplarımız verilmiyordu ve birçok mektubumuz bu şekilde kayboldu. Aynı şekilde kargolarımız da verilmiyordu. Revire götürüldüğümüzde gardiyanlar tarafından sürekli komutlar verilerek proveke ediliyorduk" dedi.
 
TAHLİYEYE ENGEL 
 
İnfazı tamamlanmasına rağmen "pişmanlık" dayatmasını kabul etmediğini ve bundan kaynaklı 6 ay daha tutuklu kaldığını ifade eden Can, "İdari Gözlem Kurulu keyfi uygulamalarla infazımı erteledi. Cezamın bitmesine az bir zaman kala psikososyal servise götürüldüm. Her yerde asker fotoğrafları vardı. Psikososyal servise benzemiyordu. Orada pişmanlık dayatması yaptılar asla kabul etmeyeceğimi söyledim. Çünkü yaptığım şeylerden pişman değildim. Ne yaptıysam insanlık adına yaptım. Yaptıklarım suç değildi. Gözlem kurulunda bana ‘devlet senin için ne anlama’ geliyor diye sordular. Çok alakasız sorular sorarak tahrik etmeye çalışıyorlardı" diye kaydetti. 
 
ÖZGÜR ÜLKEYİ YAZDI
 
Cezaevi sürecinde kendisine destek olan en büyük durumun yazman olduğunu aktaran Can, yazmaya başlama sürecini şöyle anlattı: "Cezaevindeyken düşünüyordum. İnsan ne için yaşıyor? Yaşamımda çok farklı anlara tanıklık ettim. Tanık olduğum anları ve insanları yazmam gerektiğini düşündüm. Yazmak benim için terapiydi, yazdıkça özgür oluyordum. Çünkü hem toplumuma karşı olan borcumu ödemek hem de tanıklık ettiğim anları, kişileri, Kürt halkının gerçeklerini insanlara ulaştırmam gerekiyordu. İlk kitabımda özgür bir ülkeyi anlattım. Çünkü hayalim Kürt çocuklarını özgür bir ülkede yaşatmaktı.”
 
‘DİRENEN KADINI ANLATTIM’
 
Edebiyatla özgürlüğü anlatmayı amaçladığını ifade eden Can, “Kürt halkı özgürlüğü çok fazla hak ediyor. Kürt çocukları gülmeyi hak ediyor. Ama karşımızda barbar bir devlet var. Çocuklarımızın gülmesine bile izin vermiyor. İkinci kitabımda ise direnen bir kadını anlatım. Çocukluğundan şahadetine kadar ki yaşamını anlatım. Kitaplara çoğunlukla kadınlar sahip çıktı, birçok kişi kendini bu kitaplarda buldu. Eğer kitaplar amacına ulaştı ise bu beni mutlu eder" dedi.
 
Yazdığı kitaplar hakkında toplatma kararı olmamasına rağmen kendisine verilmediğini de sözlerine ekleyen Can, "Bir yazara yazdığı kitabın verilmemesi, anneye çocuğunu vermemekle eşdeğer gibiydi” diye kaydetti. 
 
ÖZGÜR FİKİR KORKUSU  
 
Kürtçe’ye ve Kürt edebiyatına yönelik baskılara değinen Can, devletin “özgür fikirleri” yazanlardan korktuğunu söyledi. Can, "Özgür fikirleri de halka ulaştıracak olan yazarlardır. Eğer bir yazar bu görevini iyi bir şekilde yerine getiriyorsa cezalandırılıyor. Kürt tarihinde yazılması gereken kritik yerler var. Devlet de bunların yazılmasından korkuyor. Bunun içinde yazarları tutukluyor. Ama yazmayı engelleyemiyor. Çünkü yazmak için mekanın bir önemi yok, her şey beyin ve kalpte bitiyor. Beyin ve kalp özgürse hücrede bile özgür yaşarsın. Özgür değilse dağın başında olsan bile tutsak olursun. Fikirleri özgürse dört duvar arasında da yazarsın, fikirlerin dışarı çıkar. Ben de bunun için yazdım" diye konuştu. 
 
EDEBİYAT ELEŞTİRİSİ
 
Edebiyatın bir toplumun gözü ve kulağı olduğuna dikkati çeken Can, şunları söyledi: "Çözüm süreci Kürtler için önemliydi. O döneme şahit olanlar, konuşmalara, toplantılara yönelik çalışmalar yapıp bunu halka ulaştırabilirdi. O döneme şahit olanlar bir şey yazmadı, bu eksiklik. Kürt toplumunda önemli gelişmeler işlenmedi. Her toplum kendi yazarını çıkarır. O yazar o topluma özgü olur. Kürt toplumunu ilgilendiren çok önemli toplumsal olayların edebiyatın konusu olmalı, edebiyatta işlenmeli. Devlet çoğunlukla Kürt kültürüne saldırıyor. Toplumu öne çıkaracak, çocuklara yönelik konular işlenmiyor. Biraz popülizmden uzaklaşmamanın sonucu. Edebiyatçı toplumun gözü önünde yapılan şeyleri toplayıp, derleyip 7 yaşından 70 yaşına kadar insanların okuyabileceği şekilde topluma sunmalıdır." 
 
‘AĞACA SARILDIM’
 
Cezaevinde kurduğu hayalleri de paylaşan Can, bunların başında bir ağaca sarılmak ve kediyi öpmek olduğunu aktardı. Can, 11 yıllık tutukluluğun ardından yaşadıklarını şöyle anlattı: "İnsan cezaevinde çok şeyi özlüyor. Ağacı, kuzuları, sıcak bir sohbeti, yıldızları. Cezaevi sadece insanı ailesinden ve toplumdan koparmıyor. Bana içerde sordular 'Dışarı çıktığında ne yapacaksın?' diye. Bir ağaca sarılacağımı ve bir kediyi öpeceğimi söyledim. Serbest bırakıldığımda bir ağaca sarıldım. Bir çok insan için bir şey ifade etmiyor. Ama benim için çok anlam ifade ediyor, o yapraklara dokunmak ve koklamak. Yıldızları seyrettim, çok farklı duygular hissettim. İçerdeki arkadaşlar özgür olmadan insan özgürlüğün tadına varamıyor tabi. Yine de uzun zaman sonra bunları görmek ve hissetmek güzeldi."
 
MA / Mehmet Aslan - Mahmut Altıntaş  

Diğer başlıklar

30/09/2022
23:59 Burkina Faso'da ordu yönetime el koydu
23:58 S&P Türkiye’nin kredi notunu düşürdü
23:20 Belucistan’da 36 kişi katledildi
23:01 Şanowan Tiyatro Festivali sona erdi
22:38 Êzidî Miri Batman’da Êzidîler ile bir araya geldi
20:55 Ankara Tabip Odası’ndan ajansımıza basın ödülü
20:46 Hunergeha Welat’tan Jîna Amini anısına klip
20:35 KESK Ankara: İhraçlar işlerine iade edilsin
20:25 Sanatçı Gönültaş’ın konserine de kira engeli!
20:21 Niğde ve Diyarbakır’da kadın katliamı
19:38 Biradost bir kez daha bombalandı
19:24 Mersin’de kadın katliamı protestosu
18:48 İranlı avukat Soutadeh: Eylemler sonucu rejim değişikliği mümkün
18:39 Tecavüz haberi Belucistan halkını ayağa kaldırdı
18:28 Ege İnsan Hakları Okulu Çalıştayı: Cezasızlık politikası yasalaştı
18:24 ‘Gülistan Doku’nun faillerini aklamanıza izin vermeyeceğiz’
18:18 Haberi ve izni olmadan Gelecek Partisi’ne üye yapıldı
18:13 İran’da bir çocuk katledildi
17:53 Kılıçdaroğlu'ndan 'af' açıklaması: İktidarla konuşmaya hazırız
17:46 'Kadınlar artık yas tutmuyor, isyanı büyütüyor'
17:17 Balveren’de ‘Dan kutan’ etkinliği
17:01 Öcalan'ın avukatı Uysal'ın davasında mütalaa verilecek
17:01 Elbistan Cezaevi’nde 'kontrgerillayız' deyip koğuş bastılar
16:57 ‘Promosyon sözleşmesi güncellensin’
16:49 İBB işçileri: İşe geri alınmamızla ilgili net bir sonuç yok
16:33 Kobanê Davası: Tek kurtuluş iç barış
16:32 Cezaevindeki kadınlar Jina için saçlarını kesti
16:27 Eğitim Sen'den MEB'in 'şiddet' broşürüne tepki
15:56 Basın-İş: Gazeteciler bedel ödemeye devam ediyor
15:53 Rusya 4 bölgeyi 'ilhak' etti
15:31 Metin Lokumcu davasında mahkeme heyeti değişti
15:26 İsveç, Türkiye'ye yönelik silah ambargosunu kaldırdı
15:16 'Giriş yasağı' nedeniyle çalıştaya katılamayan gazeteci: Türkiye’de baskı artıyor
15:11 DTK, DBP ve HDP, Êzidî miri Hazim’le görüştü
15:07 Onur Yaser Can davası: Çıplak arama kabul edildi
14:48 Ege İnsan Hakları Okulu, neoliberalizmi tartıştı
14:31 Korucuların öldürdüğü Çelik'in ailesi: Katiller korunuyor
14:27 Dünyanın 120 merkezinde İran halkıyla dayanışma eylemleri yapılacak
14:05 İran’da çocuklara işkence: Televizyonda yalan ifadeye zorlandı
13:46 Eşbaşkan Esmez’in davasında kovuşturmanın genişletilmesi kararı
13:28 Gözaltındaki 9 kişi serbest bırakıldı
12:49 İran’dan Federe Kürdistan Bölgesi’ne yeni saldırı
12:24 Irkçılığa maruz kalan çocuk darp edilmiş
12:17 Gülistan Doku bin gündür kayıp
11:59 Abdullah Öcalan’ın aile ve vasisinden görüşme başvurusu
11:54 DFG'nin yayınladığı hak ihlallerine erişim engeli
11:53 Erdoğan’ı eleştiren yurttaşa hakarete ceza yok!
11:19 Şenyaşar ailesi: Adalet olmadığı için zulüm devam ediyor
11:17 Yüksekdağ ve 6 vekilin duruşması ertelendi
11:01 Başaran: İran’da özgürlük ve değişim isteyen halkları selamlıyorum
10:53 Varto’da korucu köylüleri taradı: 2 ölü 1 yaralı
10:43 İran'da gazeteci Mohammadi ve şair Borzooi tutuklandı
10:41 Ölüm orucunda olan Dağ ve Er: Kürtler sessiz kalmamalı
09:59 Hindistan’da kürtaj yasası değişti
09:55 Sancar: İktidarı değiştirmek yetmez
09:42 Emek ve Özgürlük İttifakı genişleyecek
09:34 Kabil’de patlama: 19 ölü, 27 yaralı
09:28 Soylu’dan Mezitli savunması: Teşhisi taksici yaptı!
09:27 Balaç için acil tahliye çağrısı: Saniyeler bile önemli
09:18 Taşdemir: ‘Jin jîyan azadî’ 21’inci yüzyılın politik sembolü oldu
09:07 ‘Pervari’deki HES bölgeye büyük zarar verecek’
09:06 Gazeteci Emer: KDP kendi topraklarının işgaline yardımcı oluyor
09:06 İranlı öğrenci: Kadınlar bir devrimi başlattı
09:05 Hastaneler kapatılıyor: Ranta dönük bir proje
09:03 HDP Davası’nda Kürtçe ses kaydının 5 klasörlük çözümü tebliğ edildi
09:02 Çukurca’da ağaç kıyımı
09:02 Erdoğan’ın ‘manevi kızı’ tarihi yapıya klima taktırdı
09:00 412 isimden İran’daki direnişe destek açıklaması
09:00 30 EYLÜL 2022 GÜNDEMİ
08:43 Mersin'de 9 kişi gözaltına alındı
29/09/2022
23:41 İran İnsan Hakları Örgütü: Protestolarda 83 kişi hayatını kaybetti
23:25 Kılıçdaroğlu’ndan Mezitli açıklaması: Erdoğan ve yaveri bile bile yalan söyledi
21:43 Diyarbakır'da iş cinayeti
20:17 HDP Diyarbakır’da dayanışma yemeği verdi
20:14 ‘Savaş bir halk sağlığı sorunudur’ bildirisine beraat
20:00 UYAP’ta olmayan Semra Güzel’in iddianamesi AA tarafından servis edildi
19:58 Amedspor’a 156 bin TL para ve 2 maç seyircisiz oynama cezası
19:34 40 kişinin yargılandığı dava görüldü
19:03 Balaç'ın ATK raporu İnfaz Savcılığı’na gönderildi
18:42 ‘İran kadınlarının haykırışı isyan ve direnişin sesidir’
18:35 Biradost bölgesine bombardıman
18:29 'Ağır hasta tutuklu Hüseyin Durmaz tahliye edilsin'
18:23 Soylu'nun hedef gösterdiği Ercan ailesi serbest bırakıldı
18:16 Akar önce 'saygı' dedi sonra saldırıları övdü
17:56 Derik'te aileler arasında silahlı kavga: 2 yaralı
17:52 KESK’liler: Mağduriyetlerin sorumluları hesap versin
17:47 Savcılık gazeteci Oruç ve Müftüoğlu için ceza istedi
17:43 ŞanoWan Festivali 7'nci gününde
17:41 Saçlarını açan İranlı oyuncunun evine polis baskını
17:23 Kozluk’ta kaza: 1 ölü, 2 ağır yaralı
17:20 Temel ve Dündar’ın yargılanmasının durdurulması talebine ret
17:08 Batman’da 9 kişi gözaltına alındı
17:07 Abdulhamit Balık 30 yılın ardından tahliye edildi
16:59 Derik'te 170 öğrenci zehirlendi
16:55 Fail akli dengesinin yerinde olmadığını iddia etti
16:45 Yürüyüşe katılmayan HDP’li gence soruşturma
16:44 Kadınlar siyah örtüleri yaktı: Özgürlük istiyoruz
16:29 Türkiyeli sinemacılar da direnişe 'Jin jiyan azadî' ile ses verdi
16:24 Görevden alınan Sur Belediyesi Eşbaşkanı Buluttekin tahliye oldu
16:21 Tutuklu siyasetçilerin neşeli olması polisi rahatsız etti